Newfoundland, het meest oostelijke stukje van Canada, bestaat uit een van de meest oude rotsformaties van heel Noord-Amerika. Het honderden miljoenen jaren oude land laat op sommige plaatsten, zoals Gros Morne Nationaal Park, de geologische geschiedenis op een spectaculaire wijze zien. Maar de stokoude kusten herbergen ook een rijk zeeleven, waar de culinair beroemde anadese zeekreet oreert en imposante vogelkolonies zorgen voor een prachtig natuurspektakel.
DOOR: HANS WOLKERS
Het smalle slingerende pad loopt pal langs een prachtig stuk van Newfoundlands Oostkust. Diepgroen water omzoomt scherpe kliffen, die slechts begroeid zijn met lage, groene struikjes. Op de top van een hoge rotspilaar nestelt een paartje meeuwen, veilig voor de kaken van rondstruinende vossen. De kracht van de golven heeft deze rotskust van Spillars Cove in miljoenen jaren getransformeerd tot een ruig landschap van rotssculpturen.
Maar het kan nog mooier. Het Dungeon Provincial Park in Bonavista is niet alleen een geologisch pareltje, maar heeft ook een aantal spectaculaire, door de zee uitgesleten zeegrotten. De meest beroemde, de ‘Dungeon’ of kerker, bestaat uit twee uitgesleten tunnels in de rotsen, waardoor zeewater in de 100 meter brede en ruim 15 meter diepe ‘kerker’ stroomt.
Geologisch genot
Het hoogtepunt van geologisch genot is echter het Gros Morne National Park aan Newfoundlands westkust. In dit UNESCO-werelderfgoed is een stukje van de geologische geschiedenis van onze planeet op een unieke wijze te zien. Bij Green Point zijn de miljoenen jaren oude afgezette sedimentlagen door binnenaardse krachten naar de oppervlakte gestuwd en vervolgens door botsingen van de continenten 90 graden gedraaid. De 60 meter dikke lagen zijn maar liefst 500 miljoen jaar oud en zijn gedurende 30 miljoen jaar gevormd op de bodem van een oceaan. Het is eigenlijk een boek met dikke bladzijden. Elke bladzijde geeft een stukje van die 30 miljoen jaar aardgeschiedenis weer.
Maar daar waren de Vikingen, die hier vlakbij als eerste Europeanen voet zetten op Noord-Amerikaanse bodem zich niet van bewust. Zij zagen een ruig kustlandschap met potentieel en met wat meer bos dan vandaag, want de temperaturen waren 1000 jaar geleden zodanig hoog dat zelfs wijnbouw mogelijk was. Ze vestigden zich op de meest noordwestelijke punt van Newfoundland en bouwden schepen, oogsten hout, wonnen ijzererts en maakten wijn. Na de Vikingen was John Cabot, een Venetiaanse ontdekkingsreiziger die een Britse expeditie leidde, de eerste Europeaan die de Noord-Amerikaanse kust herontdekte. Onwetend dat de Vikings hem voor waren geweest, noemde hij het in 1497, 500 jaar na hun ontdekking, ‘Newfoundland’, ‘nieuw ontdekt land’.
Kolossale ijsbergen en spektakel
Ook vandaag is Newfoundland indrukwekkend en ruig. In het voorjaar en de vroege zomer drijven grote ijsbergen langs de kust, afkomstig van afkalvende Groenlandse gletsjers en meegevoerd door de koude Labradorstroom. Hier smelten ze langzaam na een bestaan van tienduizend jaar. Tussen het ijs varen vissersboten op zoek naar kreeft. In Port Saunders zien we een boot binnenkomen; een visser toont trots zijn vangst. Morgen eindigt het kreeftenseizoen en liggen de fuiken al klaar voor volgend jaar.
Niet alleen vissers, maar ook vele zeevogels profiteren van de rijke zee. Bij het ecologisch reservaat Cape Saint Marie broeden enorme aantallen vogels op de steile kliffen. Na een korte wandeling bereiken we de bekende ronde rots waar Jan van Genten af en aan vliegen met nestmateriaal en zich overgeven aan hun baltsrituelen. In 2022 sloeg de vogelgriep hard toe en bleef ruim de helft van de nesten leeg. Gelukkig herstellen de aantallen en vullen nieuwe broedparen de kliffen weer.
Close encounter
Naast grote aantallen Jan van Genten voelt ook de clown onder de zeevogels zich thuis op de ruige kusten van Newfoundland: papegaaiduikers. Met hun kleurrijke snavels, die na de broedtijd afvallen, en hun bijzondere ogen lijken ze echt op clowns. Hun grappige, stuntelige gedrag maakt het beeld compleet.
Een van de beste kolonies van Noord-Amerika is bij Elliston aan de oostkust. Jaarlijks broeden hier zo’n 5000 paartjes, vooral ’s avonds van dichtbij te zien na hun foerageertochten. Als ik rustig op mijn camera wacht, landen de vogels soms binnen enkele meters en tonen baltsgedrag. Dit stukje Canada is daardoor één van mijn favoriete bestemmingen geworden.