Weinig kunstenaars hebben zo’n sterk stempel gedrukt op hun geboorteplek als César Manrique. Deze veelzijdige kunstenaar slaagde erin zijn geliefde eiland Lanzarote te beschermen tegen massatoerisme. Zo wist hij een verbod te realiseren op grootschalige hoogbouw en koesterde én promootte hij de natuur van het eiland. Zijn nalatenschap bestaat uit kunstwerken en architectuur die hij prachtig wist te integreren in het lavalandschap.
DOOR: HANS WOLKERS
Na een vlucht van vier uur rijden we met onze huurauto van vliegveld “César Manrique” het vulkaanlandschap van Lanzarote in. Opvallend is dat de kust niet vol staat met hoge flats, zoals op andere Spaanse eilanden. In plaats daarvan liggen kleine dorpjes met charmante witte huisjes, dankzij de kunstenaar César Manrique die hoogbouw en massatoerisme op het eiland tegenhield.
Kort na vertrek van het vliegveld zien we een futuristisch object: zilverkleurige bollen van traliewerk die zachtjes draaien in de wind. Deze indrukwekkende windsculpturen zijn van César Manrique en verwijzen naar de ooit talrijke windmolens op het eiland, waarmee hij oude tradities levend probeert te houden.
Duurzame ontwikkeling
Bij een bezoek aan Lanzarote kom je werken van de beroemde kunstenaar César Manrique (1919-1992) overal tegen. Zijn buitengewone veelzijdigheid uitte zich in prachtige schilderijen, beeldhouwwerken en in lava ingebedde woningen. Overal op het eiland is zijn invloed te merken en zijn kunstwerken zijn op talloze plaatsen te bewonderen. Van windsculpturen op rotondes, tot kunstwerken diep ingebouwd in lavatunnels.
Manrique was zijn tijd ver vooruit en al in de jaren zestig speelde hij een sleutelrol in de duurzame ontwikkeling van het spectaculaire vulkaaneiland. Opvallend is dat zijn kunst is geïnspireerd op natuurlijke vormen en vaak knap is geïntegreerd in het lavalandschap. Dat respect voor het landschap uitte zich ook in zijn verzet tegen hoogbouw en massatoerisme. Zelf gaf hij het goede voorbeeld door zijn gebouwontwerpen prachtig te laten samenvloeien met het lavalandschap.
Volledig geïntegreerd
Een prachtig voorbeeld van hoe Manrique’s kunst met het landschap versmelt is de Mirador del Rio, een van de eerste kunstwerken die we bezoeken. Dit bouwwerk is volledig in de lavawand geïntegreerd en nauwelijks zichtbaar van buitenaf. Slechts twee panoramaramen in de steile rotswand verraden de aanwezigheid. Binnen overheersen ronde, organische vormen en een ingetogen, beperkt kleurenpalet: donkere lava, witte wanden, houten vloeren en roestkleurige lampen.
Via het buitenterras, met houten reling, kijken we van 500 meter hoogte uit over de blauwe zee en het kleine eilandje La Graciosa. Mirador del Rio is typisch voor Manrique’s stijl en aanpak. Zo is de integratie in de rots nagenoeg perfect, en het gebouw voegt zich naar de natuur. Dat uit zich ook in het gebruik van grotendeels natuurlijke materialen: lava, hout, en ijzer. Binnen is geen hoek te bekennen. Ronde vloeiende vormen domineren en zelfs de trap wentelt zich door een ronde opening. Ook het grote panoramaraam in het restaurant heeft afgeronde hoeken en kijkt uit over de Atlantische Oceaan.
Spectaculair ondergronds deel
Voor zijn woning gebruikte Manrique dezelfde principes. Ruim twintig jaar woonde hij in de Fundación César Manrique, een wit huis met traditionele tuin en een spectaculair ondergronds deel in lavabellen. Lichtkoepels zorgen voor sfeervol licht, en donkere kleuren met ronde vormen domineren de ruimtes. De vele kamers, kunstwerken binnen en buiten, van kleurrijke windsculpturen tot meterslange muurmozaïeken, maken het huis indrukwekkend en wereldberoemd.
Perfecte harmonie
Het beroemde LagOmar is typisch Manrique: een spierwit huis deels van lava, tegen een donkere lavawand gebouwd. Binnen lijkt het op een luxe resort met ronde lava tunnels, golvende vormen, waterpartijen, terrassen en mediterrane planten. Ruwe lavamuren vloeien in gladde wanden, een harmonie van natuur en mens. Acteur Omar Sharif kocht het huis, maar verloor het al snel tijdens een potje bridge.
Absoluut hoogtepunt
Maar de veelzijdige Manrique ontwierp niet alleen gebouwen. Voor zijn grotere natuurkunstwerken moet je letterlijk in de rij staan. Zo trekt zijn beroemde cactustuin Jardin de Cactus jaarlijks grote aantallen bezoekers. Meer dan duizend soorten cactussen zijn hier in een lava amfitheater gerangschikt naar grootte, vorm en kleur. Terrassen en concentrische lijnen geven deze bijzondere tuin vorm en structuur en zijn een feest voor het oog.
Ook de Jameos del Agua is een absoluut hoogtepunt. In een natuurlijke lavatunnel heeft Manrique een auditorium gebouwd, inclusief een zoutwater meer, waterpartijen en een café met terras. Het is een klassiek voorbeeld hoe Manrique natuur en kunst samen wist te brengen tot een harmonieuze eenheid.